Over stieren en voetklemmen

Woeste gronden

‘Wacht U voor de stier’; ‘Voetklemmen en angels’; ‘Adders’. Dergelijke teksten moesten argeloze wandelaars buiten houden bij landgoed Groot Spriel in Putten (Gld.). Wat heet woest?!

De enigszins excentrieke landheer hield van Lipizzaner paarden en een stevig glas; niet van bezoek of huwelijk. In 1968 struikelde hij over de kat en overleed. Groot Spriel werd aan Staatsbosbeheer verkocht.

Ernaast ligt een nog interessanter landgoed, De Schovenhorst; een rijk gevarieerd bosgebied. Eén van de oudste delen is een ruim 150 jaar oud pinetum. Dat is een arboretum, maar dan met alleen naaldbomen. Vrij toegankelijk en de moeite waard.

Dit alles begon halverwege de negentiende eeuw. Onze overheid bevorderde dat er met ‘woeste gronden’ iets zou gebeuren. Dat ging op de Veluwe vooral om grond met zandverstuivingen, heide, wat armzalige dennen. Vermogende mensen kochten dergelijke terreinen, voor een krats. Wel werd gehoopt dat ze er dan iets mee zouden doen: ontginning, aanplant bomen, ..iets…

Mr. Schober uit Utrecht kocht in 1848 een paar honderd hectare en noemde dat de Schovenhorst. Deze jurist was een ondernemend mens, had connecties en liet van over de hele wereld zaden van (naald)bomen komen. Zo werd het een proefboerderij voor bosbouw. Douglasspar, Japanse lariks, sequoia, het leverde een schat aan kennis over wat in Nederland wilde groeien!

Na Schober zetten zijn nazaten diens levenswerk voort. Omwille van financiën en behoud was het landgoed medio 20ste eeuw wel in een stichting ondergebracht.

De één deed het met excentriek gedrag, de ander door als ondernemer te experimenteren met bosbouw. In beide gevallen werd een prachtig gebied tot stand gebracht, behouden en ligt daar nu gelukkig geen vakantiepark. Dan zou je pas echt grond hebben om woest te worden.

Foto en tekst: EJB